De andere Gerrie Knetemann

Ooit legde hij, leuk voor de verhalen en beslist waar, de steentjes op de Amsterdamse Dam en rond het Olympisch Stadion keurig op rij, reed vervolgens over bijna de hele wereld figuurlijk andere stenen uit de straat met als resultaat een imposante erelijst. Gerrie Knetemann. Bijnaam de Kneet en reeds lang een bekende Nederlander. Beroepsrenner van 1974 tot en met 1989. won prologen en etappes in de Tour, reed in het geel, won grote klassiekers, etappekoersen en andere belangrijke wedstrijden. Hoogtepunt in 1978. Op de Duitse Nürburgring klopte hij in een veel besproken eindsprint a deux de Italiaan Francesco Moser voor de wereldtitel.

Voor de wielerliefhebber leverde hij na zijn zware val in de Ronde van België van 1983 een nog aansprekender prestatie. Na maandenlange revalidatie kwam hij terug om in 1985 de Amstel Gold Race op zijn naam te schrijven. Tranen van geluk bij de Kneet, maar ook bij zijn vele supporters. Knetemann dus als dwangarbeider van de weg.

Toch was er tegelijkertijd een andere Knetemann. Knetemann als pistier. Baanrenner. Sterker nog, als zesdaagsenrenner. Een nauwelijks belichte kant van de oud-Amsterdammer. Op de vraag hoe het zit met zijn zesdaagsenavonturen krijgen we een Kneetiaans antwoord; "Jij wordt stil als ik je dat vertel". We worden inderdaad stil, want Knetemann heeft liefst 45 zesdaagsen gereden. Won daarvan vijf. Eenmaal in Rotterdam bij de amateurs, tweemaal Maastricht en dan in Gent en Madrid beiden eenmaal. Daarbuiten werd hij driemaal tweede en viermaal derde. "Ben je stil van hè", sneert de kersverse vijftiger die even openhartig laat weten dat wat hij nu in zijn portemonnaie heeft hij op de baan heeft verdiend. De piste in Kneets tijd was dus lucratiever dan de weg.

De baan heeft nog steeds voorliefde van weg(!)bondscoach Gerrie Knetemann wiens wielerloopbaan begon bij De Germaan. Met clubwedstrijden op de weg zoals iedere beginnende wielrenner. "Maar ik durf gerust te zeggen dat ik mijn eerste prijzengeld op de baan heb verdiend. Op de Alkmaarse baan. Op de populaires van dinsdagavond. Ik dorst niet aan het wiel, reed met m´n smoel in de wind, maar werd wel derde. Vijf piek in de tas".

Het blijkt het begin van Knetemanns pisteloopbaan die een welkome trainingsmogelijkheid voor de weg betekent. Als amateur maakt hij begin jaren zeventig desondanks deel uit van de nationale baanselectie. Is reserve voor de achtervolgingsploeg voor Varese. Met Jan Breur wint hij de amateur-zesdaagse van Rotterdam om vervolgens (voor de gevestigde Oost-Duitse orde) Berlijns kampioen te worden. "1001 ronden ofwel 171 kilometer. Moest je van goede huizen komen om die mannen te kloppen", herinnert hij zich.

"Als het wegseizoen echter achter de rug was, nam ik enige weken rust. Daarna was ik op de winterbanen te vinden. Rotterdam, Antwerpen en Gent. Was een goede training, want als amateur won ik, zo uit die warme hal, toch twee maal de Omloop van het Volk. Het blijft een stokpaardje van mij dat de tegenwoordige wegrenners ook op de baan moet rijden. Aangeboren snelheid komt op de baan beter tot uiting. Dat de ploegleiding van de Rabo dat niet ziet zitten is mij een doorn in het oog. Iedereen denkt dat op de baan altijd de zon schijnt. Maar geloof mij, ik ben er figuurlijk ook storm en regen tegengekomen. Alleen maar goed voor je ontwikkeling als renner. Leuk om te weten is dat Erik Dekker de afgelopen winter regelmatig te vinden was op de Amsterdamse baan. Leider in de Wereldbeker. Zouden er meer moeten doen".

Knetemanns zesdaagsenprogramma als beroepsrenner is aanvankelijk bescheiden. "Twee per seizoen. Sowieso Rotterdam, dan Maastricht en soms Antwerpen. Maar altijd eerst een paar weekjes rust. ´s-Morgens crossen, ´s-middags naar de baan in Rotterdam. Na Oud en Nieuw trok ik dan richting trainingskamp in Zuid-Europa". Pas als hij in 1978 wereldkampioen op de weg wordt krijgt Knetemann de status van publiekstrekker. Op de weg al lang een feit, maar nu ook op het Europese hout. In Gent wint hij met de legendarische Patrick Sercu (wedstrijdleider in de Zesdaagsen van Amsterdam), in Maastricht tweemaal met René Pijnen, met Jan Raas in Londen tweede net met Danny Clark in Munchen. In ´80 wint hij met Pijnen in Maastricht en in ´82 in Madrid met Navarro.

De doorbraak als zesdaagserenner is dus een feit. Van training naar de Blauwe Trein? "Ach, een zesdaagse is sport én entertainment. Dat gaat hand in hand. De renners zijn de acteurs. Dan kan het best zijn dat de snelheid wat minder is, maar het spektakel veel groter. Van Peter Post leerde ik dat je ook creatief moest zijn als renner. Je moest samenwerken en elkaar ook beschermen. Maar gekoerst moest er worden. Op de weg kan je elkaar het leven zuur maken. Nou, op de baan is dat nog vele malen erger. Ik heb het nooit als een ´happy hour´ gezien. Achter de derny´s waren het kleine jachten, maar de ploegkoersen waren grote jachten. Net bergetappes”.

“Zesdaagsenrenner zijn is echt geen rozengeur en maneschijn. Ik heb grote renners onder in de baan op het vlonder zien rijden. Goed op de weg is nog geen garantie voor goed op de baan. Tourwinnaar Stephen Roche kon het, maar Hinault reed huilend onder in de baan", aldus Knetemann die beseft dat het fenomeen zesdaagse bij het grootste deel van het (zelfs wieler-) publiek een totaal onbekende discipline is. "Er moet een nieuw zesdaagsenpubliek worden opgevoed. Alle facetten leren. Kennismaken met de vele onderdelen die verreden worden, maar ervaren dat het amusement, drankje en hapje erbij horen. En bedenk, sport is emotie. Zo kan je het publiek voor je winnen. Dat mag best kritisch publiek zijn, want op de baan kan je niets verbergen. Je kunt als renner mee of je kunt niet mee, punt uit!!!".

Gerrie Knetemann overlijdt op 2 november 2004 aan de gevolgen van een longembolie nadat hij tijdens een mountainbike-tocht bij Bergen (NH) onwel was geworden. Op 8 november 2004 werd op de wielerbaan van Alkmaar door 2000 mensen afscheid genomen van Gerrie Knetemann, waarna de begrafenis in besloten kring plaatsvond in Krommenie. Een unieke Amsterdammer.

Amsterdam, 13 maart 2006
Bertus Raats